Free songs

Hoogsensitiviteit

Hoogbegaafdheid in relatie tot hoogsensitiviteit

Lange tijd werd hoogbegaafdheid vooral gedefinieerd in termen van cognitieve intelligentie. Een kind gold als hoogbegaafd wanneer het een hoog IQ (>130) had en sterk gemotiveerd was tot het leveren van prestaties. En nog steeds bestaat bij veel leerkrachten, leerlingen en studenten het idee dat een hoogbegaafd kind een nerd is, een echte professor – sociaal een tikkeltje vreemd en altijd met de neus in de boeken, iemand die naar het gymnasium gaat en voor alle vakken negens en tienen haalt.

Toen Elaine N. Aron onderzoek deed onder hoogbegaafden ontdekte zij dat velen erg gevoelig zijn. Door die hoge gevoeligheid blijken zij vaak eerder creatief dan prestatiegericht. Een creativiteit die bij velen, zo ontdekte Aron, moeizaam tot uitdrukking komt omdat zij overweldigd worden door indrukken en emoties. Aron besloot vervolgens met name die emotionele kant uit te lichten, wat onder meer resulteerde in de term ‘hoogsensitiviteit’ en haar boeken.

Waaraan herken je een hoogsensitief kind?

In elke klas zitten wel één of meer (hoog)sensitieve kinderen, maar vaak worden zij als zodanig niet herkend. Het zijn gevoelige kinderen die zich bewust zijn van de meer subtiele signalen uit de omgeving, een eigenschap die in veel situaties nuttig kan zijn. De keerzijde is echter dat zij relatief gemakkelijk overvoerd raken in een omgeving met veel mensen, indrukken of veel geluiden.

Hoogsensitieve kinderen ( ook wel ‘nieuwetijds’- kinderen genoemd)

Enkele kenmerken:

* aanvoelen van stemmingen en emoties

* zich snel zorgen maken

* niet van verrassingen houden

* veel zien / observeren, kleine veranderingen waarnemen

* gevoelige ogen, scherp horen

* diepzinnige vragen stellen, diep nadenken over levensvragen

* letterlijke kennis liever creatief willen en kunnen toepassen

* gericht zijn op vrede, harmonie

* reageren sterk intuïtief

* hebben soms paranormale ervaringen

Hoogsensitieve kinderen nemen veel waar. Ze herkennen de kleinste veranderingen en details, bijvoorbeeld een poster in het klaslokaal die verhangen is, het nieuwe T-shirt dat je aanhebt, een plant die te weinig water heeft gehad en een beetje slap hangt. Zowel thuis als op school observeren ze voortdurend. Om goed te kunnen zien wat er gebeurt nemen ze meestal niet direct actief deel aan een situatie, ze staan liever eerst op enige afstand toe te kijken. Ook in situaties met sociale interactie zijn ze oplettend. Ze weten bijvoorbeeld precies te benoemen wat er in een bepaalde situatie gebeurd is, ook als dat inmiddels lang geleden is. Op school observeren hoogsensitieve kinderen bijvoorbeeld nauwkeurig welke kinderen de neiging hebben om fel te reageren. Ze weten vervolgens precies wat ze bij deze kinderen beter kunnen laten, om niet zelf met die felle reactie geconfronteerd te worden. Ze denken diep na over oorzaak en gevolg.

Amerikaans psycholoog Elaine N. Aron, de grondlegster van het begrip hoogsensitiviteit, noemt twee aspecten kenmerkend voor een hoogsensitief kind: ‘de neiging veel op te merken’ en ‘diep te reflecteren alvorens te handelen’ (Het hoog sensitieve kind, 2004, p. 23).

Door de combinatie van beide aspecten kan een hoogsensitief kind angstig lijken. Wanneer op school verteld wordt over een heftige storm in Frankrijk waarbij caravans geraakt werden door vallende bomen en een persoon daardoor is overleden, denkt het kind daar diep over na en betreft het gebeuren op zijn eigen situatie. ’s Avonds in bed komen de tranen: het kind wil niet op vakantie, want ‘stel je voor dat ook op onze caravan een boom valt, zijn we dan allemaal dood?’. In feite is vooral sprake van behoedzaamheid, omdat het kind weet wat er allemaal kan gebeuren.

Hoogsensitieve kinderen voelen zich het meest op hun gemak bij volwassenen die voortdurend rustig en oprecht met hen omgaan. Dan durven ze zichzelf te laten zien en blijken het spontane, communicatieve, sociale, creatieve en intelligente kinderen die veel te vertellen hebben. Verhef je echter regelmatig je stem, reageer je wel eens boos of heb je de neiging steeds weer te corrigeren, waardoor nadruk komt te liggen op dat wat niet goed gaat (“Zit nou toch eindelijk eens stil”, “Doe eens normaal”, “Je werk is niet netjes genoeg”), dan zaleen hoogsensitief kind zich onvoldoende veilig bij je voelen.

Hoogsensitieve kinderen koppelen een sterke emotionele beleving aan de dingen die ze opmerken. Op een bepaalde manier hebben ze dat nodig. Want door het ervaren van een innerlijke reactie heeft dat wat ze waarnemen waarde en betekenis voor hen. Ze kunnen indrukken pas ‘plaatsen’ wanneer ze weten wat deze gevoelsmatig voor hen betekenen. Iedere indruk moet iets losmaken, of dat nu vreugde, verdriet, afschuw, schrik, angst, verbazing, verwondering of wat dan ook is. Daarom zoeken ze indrukken op en halen deze diep naar binnen, door ze tot een onderdeel van hun innerlijke beleving te maken. Maar te veel indrukken achter elkaar, of een te heftige indruk ineens, kan tot uitputting leiden. Het kind raakt zo vol, dat het minder goed gaat functioneren. Er ontstaat, wat Elaine Aron noemt, ‘overprikkeling’. Dat kan zich uiten in teruggetrokken of juist heel druk gedrag, woede-aanvallen, hangerigheid, op zichzelf willen zijn, huilen, boosheid of concentratieproblemen.

Is jouw kind of leerling hoogsensitief?

Wil je weten of jouw kind/leerling hoogsensitief is, doe dan de onderstaande test.

Hieronder staan 22 uitspraken. Beantwoord deze uitspraken met een ‘ja’ of een ‘nee’.

1. schrikt snel.

2. heeft last van kleren die kriebelen, naden in sokken of kledingmerkjes tegen zijn/haar huid.

3. houdt over het algemeen niet van grote verrassingen.

4. leert meer van een vriendelijke terechtwijzing dan van strenge straf.

5. lijkt mijn gedachten te kunnen lezen.

6. gebruikt moeilijke woorden voor zijn/haar leeftijd.

7. ruikt elk vreemd geurtje.

7. heeft een scherpzinnig gevoel voor humor.

8. lijkt zeer intuïtief.

9. is moeilijk in slaap te krijgen na een opwindende dag.

10. heeft moeite met grote veranderingen.

11. wil zich omkleden als zijn/haar kleren nat of zanderig zijn geworden.

12. stelt veel vragen.

13. is een perfectionist.

14. heeft oog voor het verdriet van anderen.

15. houdt meer van rustige spelletjes.

16. stelt diepzinnige, beschouwende vragen.

17. is zeer gevoelig voor pijn.

18. kan slecht tegen een luidruchtige omgeving.

19. heeft oog voor detail (iets dat van plaats is veranderd, een verandering in iemands uiterlijk enz.)

20. kijkt eerst of het veilig is alvorens ergens in te klimmen.

21. presteert het best wanneer er geen vreemden bij zijn.

22. beleeft de dingen intensief.

SCORE:

Als je dertien of meer vragen met ‘ja’ hebt beantwoord, is je/het kind waarschijnlijk hoogsensitief. Geen enkele psychologische test is echter zo betrouwbaar dat je er jouw manier van omgaan met je kind moet op baseren. Als je slechts een of twee vragen met ‘ja’ hebt beantwoord, maar ze zijn in extreme mate waar, heb je wellicht ook reden om je/het kind hoogsensitief te noemen.